astro/basic/lunar_eclipse.go

348 lines
12 KiB
Go
Raw Normal View History

package basic
import "math"
// LunarEclipseType 表示月食类型。
type LunarEclipseType string
const (
// LunarEclipseNone 表示该次望月没有发生月食。
LunarEclipseNone LunarEclipseType = "none"
// LunarEclipsePenumbral 表示半影月食。
LunarEclipsePenumbral LunarEclipseType = "penumbral"
// LunarEclipsePartial 表示月偏食。
LunarEclipsePartial LunarEclipseType = "partial"
// LunarEclipseTotal 表示月全食。
LunarEclipseTotal LunarEclipseType = "total"
)
// LunarEclipseResult 表示一次望月附近的月食几何结果。
//
// 所有时刻字段都使用力学时儒略日JDE, TT
// 输入 seedJDE 只需要落在目标望月附近,允许相差数天。
type LunarEclipseResult struct {
Type LunarEclipseType
// Maximum 是食甚时刻;即使最终没有月食,也会返回该次望月附近
// “月面中心最接近地影中心”的几何极值时刻。
Maximum float64
// Magnitude 是本影食分。纯半影月食时可为负值;无月食时为 0。
Magnitude float64
// PenumbralMagnitude 是半影食分。无半影接触时为 0。
PenumbralMagnitude float64
// MinimumDistance 是食甚时月心到地影中心的最小角距离,单位为弧度。
MinimumDistance float64
// Contact times:
// PenumbralStart / PenumbralEnd: 半影食始 / 半影食终
// PartialStart / PartialEnd: 初亏 / 复圆
// TotalStart / TotalEnd: 食既 / 生光
PenumbralStart float64
PenumbralEnd float64
PartialStart float64
PartialEnd float64
TotalStart float64
TotalEnd float64
HasPenumbral bool
HasPartial bool
HasTotal bool
}
type lunarShadowState struct {
jde float64
x float64
y float64
moonRadiusRad float64
umbraRadiusRad float64
penumbraRadiusRad float64
}
type lunarEclipseShadowModel int
const (
lunarEclipseShadowDanjon lunarEclipseShadowModel = iota
lunarEclipseShadowChauvenet
)
const (
lunarEarthEquatorialRadiusKM = 6378.1366
lunarAstronomicalUnitKM = 1.49597870691e8
// 沿用月食常量:
// - 0.2725076 用于月亮视半径和半影几何
// - 959.63 / 8.794 分别为太阳视半径与太阳视差的常用角秒常量
lunarMoonRadiusRatio = 0.2725076
lunarMoonRadiusScale = lunarMoonRadiusRatio * lunarEarthEquatorialRadiusKM * 1.0000036
lunarSolarRadiusArcsec = 959.63
lunarSolarParallaxArcsec = 8.794
lunarLongitudeAberration = -3.4e-6
lunarFiniteDifferenceStep = 60.0 / 86400.0
// Chauvenet 体系:
// - 地球有效半径取 0.99834 * 赤道半径
// - 再统一乘 51/50 的大气放大因子
lunarChauvenetEarthScale = 0.99834
lunarChauvenetShadowGain = 51.0 / 50.0
// Danjon 体系:
// - 影半径只对月球水平视差项乘 1.01
// - 太阳视半径与太阳视差项不再统一乘 1.02
lunarDanjonParallaxScale = 1.01
)
var lunarArcsecPerRadian = 180.0 * 3600.0 / math.Pi
// LunarEclipse 计算给定近望时刻附近的一次月食,默认使用 Danjon 影半径模型。
//
// seedJDE 为力学时儒略日TT只需落在目标望月附近允许相差数天。
// 返回值中的所有接触时刻也都是力学时儒略日。
func LunarEclipse(seedJDE float64) LunarEclipseResult {
return LunarEclipseDanjon(seedJDE)
}
// LunarEclipseDanjon 计算给定近望时刻附近的一次月食,使用 Danjon 影半径模型。
func LunarEclipseDanjon(seedJDE float64) LunarEclipseResult {
return lunarEclipse(seedJDE, lunarEclipseShadowDanjon)
}
// LunarEclipseChauvenet 计算给定近望时刻附近的一次月食,使用 Chauvenet 影半径模型。
func LunarEclipseChauvenet(seedJDE float64) LunarEclipseResult {
return lunarEclipse(seedJDE, lunarEclipseShadowChauvenet)
}
func lunarEclipse(seedJDE float64, shadowModel lunarEclipseShadowModel) LunarEclipseResult {
fullMoonJDE := CalcMoonSHByJDE(seedJDE, 1)
maximumJDE, state, dxdt, dydt, minimumDistance := refineLunarEclipseMaximum(fullMoonJDE, shadowModel)
result := LunarEclipseResult{
Type: LunarEclipseNone,
Maximum: maximumJDE,
MinimumDistance: minimumDistance,
PenumbralMagnitude: (state.moonRadiusRad + state.penumbraRadiusRad - minimumDistance) / (2 * state.moonRadiusRad),
}
rawUmbralMagnitude := (state.moonRadiusRad + state.umbraRadiusRad - minimumDistance) / (2 * state.moonRadiusRad)
if result.PenumbralMagnitude < 0 {
result.PenumbralMagnitude = 0
}
if minimumDistance <= state.moonRadiusRad+state.penumbraRadiusRad {
result.Type = LunarEclipsePenumbral
result.HasPenumbral = true
result.Magnitude = rawUmbralMagnitude
result.PenumbralStart = refineLunarEclipseContact(
state, dxdt, dydt, state.moonRadiusRad+state.penumbraRadiusRad, false, shadowModel,
)
result.PenumbralEnd = refineLunarEclipseContact(
state, dxdt, dydt, state.moonRadiusRad+state.penumbraRadiusRad, true, shadowModel,
)
}
if minimumDistance <= state.moonRadiusRad+state.umbraRadiusRad {
result.Type = LunarEclipsePartial
result.HasPartial = true
result.Magnitude = rawUmbralMagnitude
result.PartialStart = refineLunarEclipseContact(
state, dxdt, dydt, state.moonRadiusRad+state.umbraRadiusRad, false, shadowModel,
)
result.PartialEnd = refineLunarEclipseContact(
state, dxdt, dydt, state.moonRadiusRad+state.umbraRadiusRad, true, shadowModel,
)
}
if minimumDistance <= state.umbraRadiusRad-state.moonRadiusRad {
result.Type = LunarEclipseTotal
result.HasTotal = true
result.TotalStart = refineLunarEclipseContact(
state, dxdt, dydt, state.umbraRadiusRad-state.moonRadiusRad, false, shadowModel,
)
result.TotalEnd = refineLunarEclipseContact(
state, dxdt, dydt, state.umbraRadiusRad-state.moonRadiusRad, true, shadowModel,
)
}
return result
}
// refineLunarEclipseMaximum 从近望初值出发,用有限差分速度做两轮几何极值修正。
//
// 这里直接在月心相对地影中心的二维平面上求 |r| 的极小值,
func refineLunarEclipseMaximum(
seedJDE float64,
shadowModel lunarEclipseShadowModel,
) (float64, lunarShadowState, float64, float64, float64) {
currentJDE := seedJDE
for i := 0; i < 2; i++ {
state := computeLunarShadowState(currentJDE, shadowModel)
nextState := computeLunarShadowState(currentJDE+lunarFiniteDifferenceStep, shadowModel)
dxdt := (nextState.x - state.x) / lunarFiniteDifferenceStep
dydt := (nextState.y - state.y) / lunarFiniteDifferenceStep
denominator := dxdt*dxdt + dydt*dydt
if denominator == 0 {
finalState := computeLunarShadowState(currentJDE, shadowModel)
return currentJDE, finalState, 0, 0, math.Hypot(finalState.x, finalState.y)
}
correction := -(state.x*dxdt + state.y*dydt) / denominator
currentJDE += correction
}
linearState := computeLunarShadowState(currentJDE, shadowModel)
nextLinearState := computeLunarShadowState(currentJDE+lunarFiniteDifferenceStep, shadowModel)
dxdt := (nextLinearState.x - linearState.x) / lunarFiniteDifferenceStep
dydt := (nextLinearState.y - linearState.y) / lunarFiniteDifferenceStep
denominator := dxdt*dxdt + dydt*dydt
if denominator == 0 {
return currentJDE, linearState, dxdt, dydt, math.Hypot(linearState.x, linearState.y)
}
correction := -(linearState.x*dxdt + linearState.y*dydt) / denominator
maximumJDE := currentJDE + correction
finalState := computeLunarShadowState(maximumJDE, shadowModel)
nextState := computeLunarShadowState(maximumJDE+lunarFiniteDifferenceStep, shadowModel)
dxdt = (nextState.x - finalState.x) / lunarFiniteDifferenceStep
dydt = (nextState.y - finalState.y) / lunarFiniteDifferenceStep
return maximumJDE, finalState, dxdt, dydt, math.Hypot(finalState.x, finalState.y)
}
// refineLunarEclipseContact 先用固定速度近似求一次接触时刻,
// 再在接触点重算半径并修正一次。
func refineLunarEclipseContact(
maximumState lunarShadowState,
dxdt, dydt, boundaryRadius float64,
afterMaximum bool,
shadowModel lunarEclipseShadowModel,
) float64 {
firstGuess, ok := solveLineCircleContact(maximumState, dxdt, dydt, boundaryRadius, afterMaximum)
if !ok {
return 0
}
contactState := computeLunarShadowState(firstGuess, shadowModel)
refinedRadius := boundaryRadius
switch {
case math.Abs(boundaryRadius-(maximumState.moonRadiusRad+maximumState.umbraRadiusRad)) < 1e-18:
refinedRadius = contactState.moonRadiusRad + contactState.umbraRadiusRad
case math.Abs(boundaryRadius-(maximumState.moonRadiusRad+maximumState.penumbraRadiusRad)) < 1e-18:
refinedRadius = contactState.moonRadiusRad + contactState.penumbraRadiusRad
case math.Abs(boundaryRadius-(maximumState.umbraRadiusRad-maximumState.moonRadiusRad)) < 1e-18:
refinedRadius = contactState.umbraRadiusRad - contactState.moonRadiusRad
}
refinedGuess, ok := solveLineCircleContact(contactState, dxdt, dydt, refinedRadius, afterMaximum)
if !ok {
return firstGuess
}
return refinedGuess
}
// solveLineCircleContact 求月心轨迹与某个影界圆的交点时刻。
func solveLineCircleContact(
state lunarShadowState,
dxdt, dydt, radius float64,
afterMaximum bool,
) (float64, bool) {
a := dxdt*dxdt + dydt*dydt
if a == 0 {
return 0, false
}
b := 2 * (state.x*dxdt + state.y*dydt)
c := state.x*state.x + state.y*state.y - radius*radius
discriminant := b*b - 4*a*c
if discriminant < 0 {
return 0, false
}
root := math.Sqrt(discriminant)
delta := (-b - root) / (2 * a)
if afterMaximum {
delta = (-b + root) / (2 * a)
}
return state.jde + delta, true
}
// computeLunarShadowState 计算某一力学时刻下,月心相对地影中心的二维几何状态。
//
// 所有内部角量统一使用弧度。影半径模型允许在 Danjon 与 Chauvenet 之间切换,
// 其余月心轨迹与几何求交框架保持一致。
func computeLunarShadowState(jde float64, shadowModel lunarEclipseShadowModel) lunarShadowState {
julianCentury := (jde - 2451545.0) / 36525.0
sunLongitude := HSunTrueLo(jde)*rad + sunLongitudeAberrationRad(julianCentury)
sunLatitude := HSunTrueBo(jde) * rad
moonLongitude := HMoonTrueLo(jde)*rad + lunarLongitudeAberration
moonLatitude := HMoonTrueBo(jde)*rad + moonLatitudeAberrationRad(julianCentury)
moonDistanceKM := HMoonAway(jde)
sunDistanceAU := EarthAway(jde)
moonRadiusArcsec := lunarMoonRadiusScale * lunarArcsecPerRadian / moonDistanceKM
earthParallaxArcsec := lunarEarthEquatorialRadiusKM / moonDistanceKM * lunarArcsecPerRadian
solarRadiusArcsec := lunarSolarRadiusArcsec / sunDistanceAU
solarParallaxArcsec := lunarSolarParallaxArcsec / sunDistanceAU
umbraRadiusArcsec, penumbraRadiusArcsec := lunarEclipseShadowRadiiArcsec(
earthParallaxArcsec,
solarRadiusArcsec,
solarParallaxArcsec,
shadowModel,
)
return lunarShadowState{
jde: jde,
x: normalizeRadians(moonLongitude+math.Pi-sunLongitude) * math.Cos((moonLatitude-sunLatitude)/2),
y: moonLatitude + sunLatitude,
moonRadiusRad: moonRadiusArcsec / lunarArcsecPerRadian,
umbraRadiusRad: umbraRadiusArcsec / lunarArcsecPerRadian,
penumbraRadiusRad: penumbraRadiusArcsec / lunarArcsecPerRadian,
}
}
func lunarEclipseShadowRadiiArcsec(
earthParallaxArcsec, solarRadiusArcsec, solarParallaxArcsec float64,
shadowModel lunarEclipseShadowModel,
) (float64, float64) {
switch shadowModel {
case lunarEclipseShadowDanjon:
earthTerm := lunarDanjonParallaxScale * earthParallaxArcsec
return earthTerm - solarRadiusArcsec + solarParallaxArcsec,
earthTerm + solarRadiusArcsec + solarParallaxArcsec
default:
earthTerm := lunarChauvenetEarthScale * earthParallaxArcsec
return (earthTerm - solarRadiusArcsec + solarParallaxArcsec) * lunarChauvenetShadowGain,
(earthTerm + solarRadiusArcsec + solarParallaxArcsec) * lunarChauvenetShadowGain
}
}
func normalizeRadians(angle float64) float64 {
angle = math.Mod(angle, 2*math.Pi)
if angle > math.Pi {
angle -= 2 * math.Pi
}
if angle <= -math.Pi {
angle += 2 * math.Pi
}
return angle
}
func sunLongitudeAberrationRad(julianCentury float64) float64 {
meanAnomaly := -0.043126 + 628.301955*julianCentury - 0.000002732*julianCentury*julianCentury
eccentricity := 0.016708634 - 0.000042037*julianCentury - 0.0000001267*julianCentury*julianCentury
return -20.49552 * (1 + eccentricity*math.Cos(meanAnomaly)) / lunarArcsecPerRadian
}
func moonLatitudeAberrationRad(julianCentury float64) float64 {
argument := 0.057 + 8433.4662*julianCentury + 0.000064*julianCentury*julianCentury
return 0.063 * math.Sin(argument) / lunarArcsecPerRadian
}